وقتی کودکی از مدرسه جا میماند؛ تجربه بام سبز در سال ۱۴۰۴
مدرسه رفتن برای بیشتر کودکان، بخشی عادی از شروع هر سال تحصیلی است؛ اما برای همه کودکان این مسیر به همین سادگی پیش نمیرود.
در سال ۱۴۰۴، در گلخانه گلشن با کودکانی روبهرو شدیم که با وجود علاقه به یادگیری، به دلایل مختلف، از جمله مشکلات مربوط به مدارک و ثبتنام، امکان حضور در مدرسه را نداشتند.
این اتفاق باعث شد «مدرسه سبز» وارد مرحله تازهای از فعالیت خود شود؛ مرحلهای که دیگر فقط درباره کمک به انجام تکالیف یا برگزاری فعالیتهای آموزشی بعد از مدرسه نبود. این بار مسئله این بود: اگر کودکی فعلاً نمیتواند به مدرسه برود، یادگیری او نباید متوقف شود.
ماجرا از کجا شروع شد؟
مدرسه سبز از سال ۱۴۰۱ در گلخانه گلشن شکل گرفته بود. ابتدا فقط دو کودک به این فضا میآمدند؛ کودکانی که بعد از مدرسه برای درس خواندن، انجام تکالیف و استفاده از کتابخانه به گلخانه میآمدند.
در میان کودکانی که به گلخانه مراجعه میکردند، تعدادی از کودکان اتباع افغانستان با مشکل مدارک و ثبتنام در مدرسه مواجه بودند. بعضی از آنها در سالهای قبل در کنار دیگر کودکان در مدرسه تحصیل کرده بودند، اما حالا امکان ادامه تحصیل برایشان فراهم نبود.
برای بام سبز، این دیگر یک موضوع صرفاً آموزشی نبود؛ یک مسئله محلی بود که نمیشد به سادگی از کنار آن عبور کرد.
وقتی ثبتنام در مدرسه ممکن نیست
در مهر ۱۴۰۴، فعالیت آموزشی گلخانه گلشن به دو گروه تقسیم شد.
گروه اول، کودکانی بودند که به دلیل مشکلات مربوط به مدارک و ثبتنام، از مدرسه بازمانده بودند. حدود ۳۰ کودک در این گروه قرار گرفتند.
بام سبز تلاش کرد در کنار آموزش، برای حل مسئله ثبتنام و مدارک آنها نیز کمک کند. برای تعدادی از کودکان این پیگیریها به نتیجه رسید و توانستند دوباره به مدرسه برگردند.
اما برای همه، این مسیر به همین سرعت پیش نرفت.
برخی از کودکان همچنان امکان حضور در مدرسه را نداشتند. بنابراین گلخانه گلشن برای آنها به فضایی تبدیل شد که بتوانند در آن یادگیری را ادامه دهند؛ جایی برای درس خواندن، تمرین، مطالعه و حضور در جمع همسالان.
این تجربه یک نکته ساده اما مهم را برای ما روشن کرد:
وقتی یک کودک موقتاً از مدرسه دور میشود، نباید از یادگیری و فضای اجتماعی هم دور شود.
گلخانه گلشن از ابتدا با هدف ساختن یک مدرسه ایجاد نشده بود.
این مکان یک فضای محلی بود که کودکان در آن کتاب میخواندند، کنار هم درس میخواندند و در فعالیتهای مختلف شرکت میکردند. اما اتفاقات سال ۱۴۰۴ باعث شد بخشی از این فضا به شکل جدیتری برای آموزش کودکانی که از مدرسه بازمانده بودند، مورد استفاده قرار بگیرد.
در اینجا تلاش نشد گلخانه جای مدرسه را بگیرد.
مدرسه سبز قرار نبود یک مدرسه رسمی باشد و جای نظام آموزشی را پر کند. هدف، ایجاد یک فضای یادگیری محلی بود؛ فضایی که تا زمانی که مسئله کودک حل شود، ارتباط او با یادگیری قطع نشود.
در کنار آموزش، حضور در جمع و داشتن یک برنامه منظم روزانه نیز اهمیت داشت. کودک فقط با یک کتاب و دفتر وارد گلخانه نمیشد؛ او وارد فضایی میشد که دیگر کودکانی هم در آن حضور داشتند و میتوانست بخشی از یک جمع باشد.
همه کودکان یک مسیر نداشتند
یکی از نکات مهم تجربه سال ۱۴۰۴ این بود که مسیر کودکان یکسان نبود.
برخی با پیگیری مدارک و ثبتنام توانستند دوباره به مدرسه برگردند. برای برخی دیگر این مسئله زمان بیشتری برد و در همین فاصله، آموزش خود را در گلخانه ادامه دادند.
به همین دلیل، مدرسه سبز یک نسخه ثابت برای همه کودکان نداشت.
گاهی بهترین اتفاق این بود که کودک دوباره به مدرسه برگردد.
گاهی لازم بود تا فراهم شدن شرایط، آموزش او در گلخانه ادامه پیدا کند.
و در هر دو حالت، هدف یکی بود: کودک از مسیر یادگیری خارج نشود.
تجربهای که نگاه بام سبز را تغییر داد
تجربه سال ۱۴۰۴ باعث شد مدرسه سبز برای بام سبز معنای روشنتری پیدا کند.
ما فهمیدیم که یک فضای آموزشی محلی لزوماً فقط برای زمانی نیست که کودک بعد از مدرسه تکالیفش را انجام میدهد. چنین فضایی میتواند در شرایطی که مسیر معمول آموزش دچار مشکل میشود نیز نقش داشته باشد.
گلخانه گلشن در این سال، هم محل مطالعه و انجام تکالیف کودکان مدرسهرو بود و هم برای کودکانی که موقتاً امکان حضور در مدرسه را نداشتند، محل ادامه یادگیری شد.
این تجربه، مسیر مدرسه سبز را به سمت چیزی فراتر از «کلاس» برد؛ یک فضای یادگیری محلی که میتواند خودش را با مسئله واقعی کودکان و محله تطبیق دهد.
مدرسه سبز؛ ادامه یک تجربه محلی
مدرسه سبز از ابتدا با یک طرح بزرگ و آماده شروع نشد.
از دو کودک شروع شد، به مرور تعداد کودکان بیشتر شد و هر بار که مسئله تازهای در محله خودش را نشان داد، شکل فعالیت نیز تغییر کرد.
تجربه سال ۱۴۰۴ یکی از مهمترین همین تغییرات بود؛ زمانی که مسئله بازماندن برخی کودکان از مدرسه، باعث شد گلخانه گلشن بخشی از ظرفیت خود را برای ادامه آموزش آنها اختصاص دهد.
امروز مدرسه سبز همچنان در گلخانه گلشن ادامه دارد؛ با این نگاه که آموزش فقط در مدرسه اتفاق نمیافتد و محله هم میتواند بخشی از مسیر یادگیری کودکان باشد.
دیدگاه خود را بنویسید