سفیران سبز؛ قصه گلشن به روایت کودکان
روایتی از پیوند شناخت محله، آموزش محیط زیست و مشارکت کودکان در محله سیروس تهران
هر محله داستانی دارد؛ داستانی که در کوچه‌ها، ساختمان‌ها، آدم‌ها و فضاهای آن جریان دارد. اما شناخت این داستان برای کودکانی که در محله زندگی می‌کنند، فرصتی می‌خواهد تا بتوانند محیط اطراف خود را با دقت بیشتری ببینند، درباره آن سؤال بپرسند و با ظرفیت‌ها و تجربه‌های محله‌شان آشنا شوند.
برنامه «سفیران سبز» با همکاری شهرداری ناحیه ۳ منطقه ۱۲ تهران و خانه اصلانی، به‌عنوان یک طرح پایلوت برای گروهی از کودکان محله سیروس در حال برگزاری است. این برنامه با هدف شناخت بهتر محله، یادگیری درباره محیط زیست و آشنایی کودکان با داستان و فعالیت‌های بام سبز شکل گرفته است. در این مسیر، کودکان فرصت دارند محیط زندگی خود را دقیق‌تر بشناسند، با ظرفیت‌ها و داستان‌های محله آشنا شوند و مفاهیم محیط زیستی را از طریق آموزش و تجربه دنبال کنند.
در سفیران سبز، گلخانه گلشن گنج پنهان فقط محل برگزاری فعالیت‌ها نیست؛ بخشی از داستانی است که کودکان می‌توانند آن را بشناسند، درباره‌اش یاد بگیرند و از زاویه نگاه خودشان روایت کنند.
شناخت محله؛ قدم اول برای ارتباط با محیط زندگی
شناخت محله، فراتر از دانستن نام خیابان‌ها و مکان‌های آشناست. هر محله ظرفیت‌ها، مسئله‌ها، خاطره‌ها و تجربه‌هایی دارد که شناخت آن‌ها می‌تواند نگاه افراد را به محیط زندگی‌شان تغییر دهد. برای کودکان نیز آشنایی با این جنبه‌ها فرصتی است تا محله خود را دقیق‌تر ببینند و ارتباط بیشتری با محیط پیرامونشان برقرار کنند.
در برنامه سفیران سبز، شناخت محله سیروس یکی از محورهای اصلی یادگیری است. کودکان فرصت دارند با فضاها و داستان‌های محله آشنا شوند و درباره محیطی که هر روز در آن زندگی می‌کنند، بیشتر بدانند.
این شناخت می‌تواند نقطه شروعی برای پرسش‌های تازه باشد: چه چیزهایی محله ما را شکل داده‌اند؟ چه ظرفیت‌هایی در آن وجود دارد؟ کدام فضاها می‌توانند برای زندگی بهتر محله اهمیت داشته باشند؟ و ما، به‌عنوان کودکانی که در این محله زندگی می‌کنیم، چه چیزهایی می‌توانیم درباره آن یاد بگیریم؟
هدف این است که محله از محیطی آشنا اما گاهی نادیده‌گرفته‌شده، به موضوعی برای مشاهده، کنجکاوی و یادگیری تبدیل شود؛ تجربه‌ای که کودکان را به محیط زندگی‌شان نزدیک‌تر می‌کند.
محیط زیست؛ یادگیری از دنیای اطراف
یکی دیگر از محورهای سفیران سبز، آشنایی کودکان با مفاهیم محیط زیستی است. محیط زیست موضوعی جدا از زندگی روزمره نیست؛ در گیاهان، فضای سبز، کیفیت محیط شهری و شیوه استفاده از منابعی که در اطرافمان قرار دارند، حضور دارد.
وقتی آموزش محیط زیست با محیط واقعی زندگی کودکان پیوند بخورد، امکان آن فراهم می‌شود که مفاهیم آموزشی از سطح اطلاعات عمومی فراتر بروند و به موضوعی برای مشاهده و تجربه تبدیل شوند. گلشن و فعالیت‌های مرتبط با آن می‌توانند زمینه‌ای برای نزدیک‌شدن کودکان به این مفاهیم باشند.
در سفیران سبز، توجه به محیط زیست در کنار شناخت محله قرار می‌گیرد؛ زیرا مراقبت از محیط زندگی، بدون شناخت آن و درک ظرفیت‌ها و نیازهایش، معنای کاملی پیدا نمی‌کند. این برنامه تلاش می‌کند زمینه‌ای برای یادگیری درباره محیط زیست و توجه بیشتر به محیط پیرامون فراهم کند.
قصه بام سبز از زبان کودکان
بام سبز فعالیت خود را با این ایده دنبال می‌کند که فضاهای شهری می‌توانند دوباره به فرصت‌هایی برای یادگیری، مشارکت و زندگی اجتماعی تبدیل شوند. گلخانه گلشن گنج پنهان نیز بخشی از همین مسیر است؛ فضایی که از یک زمین رهاشده شکل گرفت و به مکانی برای فعالیت‌های محلی تبدیل شد.
آشنایی کودکان با داستان شکل‌گیری بام سبز و گلشن، بخش دیگری از برنامه سفیران سبز است. این آشنایی کمک می‌کند آن‌ها با تجربه‌ای آشنا شوند که در محیط زندگی خودشان شکل گرفته و نشان می‌دهد یک ایده چگونه می‌تواند به فعالیتی واقعی در محله تبدیل شود.
اما اهمیت این آشنایی فقط در شنیدن یک داستان خلاصه نمی‌شود. وقتی کودکان با مسیر شکل‌گیری یک فعالیت محلی آشنا می‌شوند، فرصت پیدا می‌کنند درباره آن سؤال کنند، آن را از نگاه خود بفهمند و برداشتشان را از این تجربه شکل دهند.
عنوان «سفیران سبز» نیز به همین امکان اشاره دارد: کودکانی که می‌توانند آموخته‌ها و برداشت‌های خود را درباره محیط زیست، محله و داستان گلشن با دیگران به اشتراک بگذارند. به این ترتیب، روایت بام سبز فقط روایت یک مجموعه از فعالیت‌ها نیست؛ می‌تواند از نگاه کودکانی که با آن آشنا می‌شوند نیز ادامه پیدا کند.
یادگیری در کنار مشارکت
سفیران سبز در مرحله پایلوت قرار دارد و با همکاری شهرداری ناحیه ۳ منطقه ۱۲ تهران و خانه اصلانی برای گروهی از کودکان محله سیروس برگزار می‌شود. هدف این مرحله، تجربه‌کردن یک مسیر آموزشی است که در آن شناخت محله، یادگیری محیط زیستی و آشنایی با داستان بام سبز در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
در این رویکرد، کودکان صرفاً دریافت‌کنندگان آموزش نیستند. آن‌ها می‌توانند با پرسیدن، مشاهده‌کردن و بیان برداشت‌های خود، در فرایند یادگیری نقش داشته باشند. این مشارکت به آن‌ها فرصت می‌دهد تجربه خود از محله را جدی بگیرند و درباره محیط زندگی‌شان با نگاه دقیق‌تری فکر کنند.
اجرای پایلوت همچنین فرصتی برای بررسی روند فعالیت‌ها، شناخت ظرفیت‌های آموزشی برنامه و ارزیابی امکان ادامه یا توسعه آن در آینده فراهم می‌کند. تجربه این مرحله می‌تواند به روشن‌ترشدن نیازها و فرصت‌های موجود برای طراحی برنامه‌های آموزشی و مشارکتی متناسب با کودکان محله کمک کند.
از گلشن تا روایت کودکان از محله
گلشن گنج پنهان در طول فعالیت خود، بستری برای شکل‌گیری تجربه‌های مختلف در محله سیروس بوده است؛ از پرورش گیاهان و ایجاد فرصت‌های یادگیری تا فراهم‌کردن فضایی برای حضور کودکان. سفیران سبز ادامه همین نگاه است، با این تفاوت که در این برنامه، شناخت محله و محیط زیست از دریچه نگاه کودکان دنبال می‌شود.
این برنامه تلاشی است برای اینکه کودکان نه‌فقط درباره محله خود بدانند، بلکه فرصت داشته باشند آن را بهتر ببینند، درباره‌اش فکر کنند و داستان‌هایی را که در اطرافشان جریان دارد، بشناسند. در این مسیر، همکاری میان بام سبز، شهرداری ناحیه ۳ منطقه ۱۲ و خانه اصلانی، زمینه اجرای این تجربه پایلوت را فراهم کرده است.
شاید یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های این مسیر آن باشد که قصه گلشن، در کنار روایت بام سبز، به روایت کودکانی نیز تبدیل شود که در این محله زندگی می‌کنند؛ کودکانی که می‌توانند با نگاه، پرسش‌ها و تجربه‌های خود، بخش تازه‌ای به داستان محله‌شان اضافه کنند.
سفیران سبز تلاشی برای پیوند دادن کودکان با محله‌ای است که در آن زندگی می‌کنند؛ مسیری که از شناخت محیط اطراف آغاز می‌شود و به یادگیری، توجه به محیط زیست و مشارکت در روایت داستان محله می‌رسد.
دیدگاه خود را بنویسید